Herstructurering: stappen en de rol van HR

Een herstructurering is een ingrijpende verandering in de structuur, financiering of organisatie van een onderneming, met als doel de onderneming gezond en toekomstbestendig te maken. Dat kan financieel zijn, zoals schulden herschikken, juridisch, zoals een splitsing of fusie, of organisatorisch, zoals afdelingen samenvoegen. Bij bijna elke herstructurering speelt HR een grote rol, omdat functies, contracten en mensen veranderen. Goede HR software helpt om daarin overzicht te houden.

Welke soorten herstructurering zijn er?

Er zijn drie hoofdsoorten herstructurering: financiële, juridische en organisatorische herstructurering. In de praktijk lopen ze vaak door elkaar, bijvoorbeeld als een bedrijf met financiële problemen ook afdelingen samenvoegt.

• Financiële herstructurering: de onderneming herschikt schulden, zoekt herfinanciering bij financiers of maakt een akkoord met schuldeisers. Het doel is vaak een faillissement voorkomen.
• Juridische herstructurering: het bedrijf verandert de juridische structuur, bijvoorbeeld door een splitsing in meerdere vennootschappen, een fusie of een overname.
• Organisatorische herstructurering: het bedrijf verandert de organisatie, zoals teams, functies en verantwoordelijkheden. Dit heet ook wel herstructurering van de organisatie.

Aanleidingen zijn vaak veranderende marktomstandigheden, dalende omzet, groei of een strategische heroriëntatie. Een goede herstructurering begint daarom bij de vraag waar de onderneming over een paar jaar wil staan. Wie een bedrijf herstructureren wil zonder die vraag te beantwoorden, verschuift vooral problemen. Lees meer over de samenhang met de bedrijfsstrategie.

Wat is de Wet homologatie onderhands akkoord?

De Wet homologatie onderhands akkoord (WHOA) is een Nederlandse wet waarmee een bedrijf met financiële problemen een akkoord met schuldeisers kan sluiten buiten faillissement. De rechter kan zo’n akkoord bekrachtigen, ook als niet alle schuldeisers instemmen. Dat heet homologatie.

Met de WHOA kan een onderneming schulden herstructureren en de continuïteit bewaken. Werknemers vallen niet onder het akkoord: hun arbeidsvoorwaarden kun je via de WHOA niet aanpassen. Een financiële herstructurering via de WHOA is een complex traject met eigen juridische en financiële spelregels. De exacte en actuele regels vind je op de website van de Rijksoverheid.

Wat zijn de stappen bij herstructurering van een bedrijf?

Een herstructurering verloopt in vijf stappen: analyse, plan, besluitvorming, uitvoering en evaluatie. Hoe zorgvuldiger elke stap, hoe kleiner de onzekerheid voor medewerkers en andere betrokken partijen. Een succesvolle herstructurering hangt minder af van het plan dan van de juiste aanpak in de uitvoering.

• Stap 1: Analyseer de situatie: financiële positie, structuur, processen en personeel.
• Stap 2: Stel een herstructureringsplan of reorganisatieplan op, met doelen, maatregelen en gevolgen voor functies en contracten.
• Stap 3: Vraag advies aan de ondernemingsraad als je die hebt, en neem daarna het besluit.
• Stap 4: Voer de herstructurering uit, met heldere communicatie naar medewerkers, klanten, leveranciers en aandeelhouders.
• Stap 5: Evalueer na een paar maanden of de nieuwe structuur werkt en stuur bij.

Bij een organisatorische herstructurering heeft de ondernemingsraad adviesrecht op grond van de Wet op de ondernemingsraden. Het advies moet op een moment komen dat het nog invloed kan hebben op het besluit.

Wat is de rol van HR bij een herstructurering?

De rol van HR bij een herstructurering is het vertalen van het plan naar mensen: welke functies veranderen, wie gaat waar werken, welke contracten moeten aangepast en hoe begeleid je medewerkers. HR bewaakt daarbij de regels van het arbeidsrecht en zorgt voor zorgvuldige communicatie.

• Breng de huidige organisatie in kaart: functies, contracten, arbeidsvoorwaarden en teams.
• Stel samen met het management de nieuwe organisatie op, met functiebeschrijvingen en verantwoordelijkheden.
• Bereid gesprekken voor met medewerkers van wie de functie verandert of vervalt.
• Regel de administratie: nieuwe contracten, addenda en eventuele ontslagdossiers.
• Begeleid leidinggevenden in hun communicatie en ondersteun medewerkers die blijven.

Vervallen er functies, dan is bij bedrijfseconomisch ontslag toestemming van UWV nodig, of een vaststellingsovereenkomst met de medewerker. UWV toetst onder meer het afspiegelingsbeginsel. Medewerkers die ontslagen worden, hebben recht op een transitievergoeding. Gaat het om 20 of meer werknemers binnen drie maanden in één werkgebied, dan is sprake van collectief ontslag en meld je dat vooraf bij UWV en de vakbonden. De exacte en actuele regels vind je op de website van de Rijksoverheid.

Hoe communiceer je een herstructurering?

Een herstructurering communiceer je vroeg, eerlijk en persoonlijk. Onzekerheid is voor medewerkers vaak zwaarder dan slecht nieuws. Wie lang niets hoort, vult de stilte zelf in, en dat kost vertrouwen.

Vertel medewerkers die direct geraakt worden het nieuws eerst persoonlijk, in een gesprek met hun leidinggevende en HR. Informeer daarna het hele team over wat er verandert, waarom en wat de volgende stappen zijn. Geef ruimte voor vragen en wees eerlijk over wat nog niet bekend is. Goede interne communicatie helpt om de verandering te laten landen.

Vergeet de medewerkers die blijven niet. Zij hebben collega’s zien vertrekken en vragen zich af of hun baan veilig is. Investeer in hun betrokkenheid en begeleiding, bijvoorbeeld met 1-op-1 gesprekken over hun rol in de nieuwe organisatie. Zo kun je herstructureren zonder dat goede mensen alsnog vertrekken.

Zo ondersteunt HoorayHR je bij een herstructurering

HoorayHR is alles-in-één HR software voor het MKB, waarmee je bij een herstructurering overzicht houdt over je organisatie en de administratie rond medewerkers. In het overzicht van teams en afdelingen zie je wie waar werkt, en met contractbeheer heb je alle contracten en de contracthistorie per medewerker bij de hand.

Nieuwe contracten en addenda genereer je uit templates in je eigen huisstijl en laat je digitaal ondertekenen. Met onze HR workflows zet je taken klaar voor bijvoorbeeld offboarding, zodat niets wordt vergeten. Alle documenten en gesprekken komen in het personeelsdossier terecht, met een tijdlijn per medewerker.

Een herstructurering is ingrijpend voor iedereen in de organisatie. Met een helder plan, zorgvuldige communicatie en goede begeleiding wordt het geen eindpunt, maar een nieuwe start voor de onderneming en de mensen die er werken.